Mire que lle digo, don Manoel! Igual pode vostede terzar na polémica que tiveron antonte, nesta taberna que alguén chamou a nosa sede da sede, don Antonio o da asesoría —que vai tan de sabido que acaba en sabichón—, e o Sadurniño, un vellote de Ferrolterra ao que coñezo dende as Folgas do 72.
O que comezou en debate e case que acaba en liorta
tivo a súa orixe nun comentario do Sadurniño no que contaba como —alá polos
anos corenta— o estaleiro de Perlío, na banda sur da ría de Ferrol, medrara
grazas ás gabarras de material roubado da Bazán. A isto opuxo don Antonio que
tal afirmación carecía por completo de calquera base histórica. Que el tiña
familia en Ferrol e que iso era unha lenda urbana nacida da rivalidade
histórica entre os dous estaleiros da ría, e engadía que Estaleiros e Talleres
do Noroeste nacerá pola iniciativa de don José María González Llanos, un
enxeñeiro naval militar que transformou un modesto taller de reparacións
metálicas no maior estaleiro de Europa.
— A idea de que un estaleiro desa envergadura, con
ese guindastre pórtico, un dos maiores do mundo na súa época, puido fundamentar
o seu crecemento industrial no roubo de material é simplemente ridícula.
— Don Antonio: non me faga dicir o que non dixen,
nin pensar o que non pensei! De onde saca vostede que eu afirmei que a
transformación de ASTANO dun taller artesanal a un dos colosos navais do mundo
en apenas dúas décadas foi froito do material roubado á Bazán?
— Pois está aquí don Paio, que o escoitou e non me
deixará mentir...
— Sinto non poder darlle a razón, don Antonio. Eu
entendín o das gabarras de material roubado como unha das tantas anécdotas que
ilustraban o comportamento habitual dos protexidos do Réxime: a privatización
do de todos en beneficio de uns poucos...
— E que estou un pouco farto xa desa deturpación
da historia que están empeñados en facer; que parece que en todos estes anos
nada se fixo ben! E digo eu que facer dun modesto taller de carpintería de
ribeira o maior construtor mundial de «superpetroleiros» algún mérito terá!
Unha cousa así non sae da improvisación nin dun crecemento milagroso, senón que
é o resultado dunha combinación moi meditada de liderado técnico excepcional,
visión comercial, apoio industrial e unha aposta radical pola innovación tecnolóxica.
— Mire que lle digo, don Antonio! Por min pode
estar todo o farto que lle preste, pero por moita cháchara que lle poña ao seu
discurso non conseguirá transformar a realidade: don José María González-Llanos
e Caruncho, oficial da Armada e enxeñeiro naval, foi director xerente de Bazán
ata o ano 1971, ademais do principal impulsor da creación de ASTANO cun grupo
de socios xa dende o ano 1941. Ese «liderado técnico excepcional» do que fala
ten unha orixe que se chama a Escola de Aprendices da Bazán.
— Que fundou don José María en 1938...
— Non tal! —terzou o Sadurniño alporizado—. A
escola a fundou a República fai quen de cen anos!
— Os dous tedes razón! A Escola foi unha creación
da República... que desapareceu coa República! E que don José María
González-Llanos volveu a por en marcha!
E así seguiron discutindo e discutindo sen
aproximar posturas, cadaquén enrocado nos seus datos: don Antonio na súa
defensa a treo da visión de ASTANO como a obra dun enxeñeiro brillante que
soubo aplicar a soldadura estrutural antes que ninguén en España, combinada
cunha feroz ambición empresarial, financiamento bancario a gran escala e a
capacidade de subirse a tempo á onda dourada mundial do petróleo e os grandes
petroleiros dos anos 60 e 70; e o Sadurniño como o resultado das políticas de
promoción industrial do réxime franquista, que deu traballo a unha morea de
torneiros, axustadores, delineantes e soldadores altamente cualificados,
mentres houbo mercado para o tipo de buque que unha instalación tan enorme
podía acometer con rendibilidade, e os mandou ao paro e á desesperación cando
as políticas industriais cambiaron.
— Pois mire que lle digo, don Paio! Pouco máis
podo achegar ao acertado resumo que vostede ven de facer. Soamente, se lle
presta, unha pequena anécdota dun dos meus primeiros contactos con algunha
xente de ASTANO.
— Préstame!
O que don Manoel contou a don Paio
Non sei se xa lle dixera que alá polos anos
setenta fun o responsable para Galicia e Asturias do departamento naval da
empresa na que traballaba. Naquela época, a ría de Ferrol era un ferver de
tensións industriais e comerciais, onde as esixencias normativas dos materiais
que se debían empregar nas construcións chocaban coas limitacións da realidade
industrial española. Ou dito con máis claridade: os materiais necesarios para
construír aqueles monstros do mar tiñan unhas especificacións que os materiais made
in USA cumprían doadamente. O problema era que o prezo deses materiais era
igualmente made in USA; moi lonxe do que o estaleiro podía pagar por
eles. Aínda máis: a principal razón para fabricar eses buques en España, a un
prezo que na maior parte das ocasións estaba por debaixo dos custes, era
precisamente dar traballo á industria española, polo que a oficina técnica dos
estaleiros tiña ordes concretas de mercar en España todo o que en España se
puidese fabricar.
E na parte de material eléctrico ese era
precisamente o meu traballo: servir de tradutor das especificacións dos
materiais demandados polo estaleiro aos fabricantes do noso grupo, e loitar
pola consecución dos importantísimos contratos de fornecemento deses materiais.
— Don Manoel... —díxome entón don Paio—. Non sería
hora de ir entrando en fariña?
Na oficina técnica de ASTANO mandaban, man por
man, dous Elías. Estes dous personaxes tiñan, aos ollos do meu xefe, unha
importante influencia na decisión de adxudicación dos pedidos de material, polo
que no seu intre —e por suposto sen estar eu presente— lles prometera unha
suculenta recompensa monetaria se ao final a decisión nos era favorable.
E como non podía ser douro xeito, xa que a nosa
alternativa era a única que cumpría as normativas técnicas, cando o pedido
recaeu na nosa empresa faltoulles tempo para esixir, entre broma e veras, a
conveniencia de celebrar axeitadamente tan feliz acontecemento en Casa Tomás, o
restaurante de dona Amelia en Xuvia, que tan ben gañada sona tiña de ter o
mellor marisco da contorna.
Chegamos a Neda, canda seu no seu vehículo, para
non darlle sustento ás rexoubeiras. Aparcamos nunha campa que o restaurante
tiña a tal efecto e preguntamos pola mesa reservada a nome do meu xefe. Os
Elías xa estaban agardando por nós cun vermú e uns camaróns. Ben empezaba a
cousa! Rematados os preceptivos saúdos, o máis vello dos profetas apuntou que
igual era o intre oportuno de facer a entrega do acordado antes de que alguén
viñera a molestarnos para tomar a comanda. O meu xefe estivo de acordo e o sobre
cos cartos tan indebidamente cobrados por unha xestión que non fixeran cambiou
de mans por baixo do mantel.
— Supoño que está todo... Non o vou contar aquí,
estamos entre cabaleiros!
— Por suposto que está todo! —dixo o meu xefe cun
asombroso control de si mesmo que eu non tiña e nunca tiven.
Ao sinal acordado achegouse a nós o camareiro, co
taco de espiral na man disposto a tomar nota da comanda.
— Os señores dirán...
Poucos señores había na mesa, pero diante da
fórmula ritual do anfitrión —«O que vos apetece? Un pouco de marisco?»—, os
invitados abriron a boca, non para profetizar como podería agardarse polos seus
nomes, senón para pedir unha enchedela do mellor marisco que o Tomás tiña nos
seus mostradores. Entón foi cando chegou a miña quenda para saír de farol:
— Para min marisco non. Mellor unha tortilla de
patacas, desas que aquí fan tan ben.
— E logo non che gusta o marisco? —di o Elías máis
novo.
— Que va! Adoro o marisco. Estaría semanas
enteiras comendo só marisco. Pero levo toda a semana fóra de casa e marisco ao
xantar e marisco á cea xa é moito para o meu ácido úrico. Unha destas tortillas
de pataca con moito ovo préstame máis!
Aínda que a miña actitude tiña moito de «fódase o
sarxento que hoxe non como», o certo é que fixo nos profetas o efecto desexado.
— Coño, José Luis! Non hai un traballo para nós na
túa empresa? Eu quero un posto de comercial onde poida xantar e cear marisco
todos os días!
Xaque mate! Con cara de quen non está a falar en
serio, fixen o meu movemento final.
— Mágoa. É que para poder xantar e cear marisco
todos os días non chega con ser comercial de José Luis. Teriades que ser o
director técnico do departamento naval, que non depende de José Luis, senón dun
enxeñeiro naval de Bilbao, que non creo que vos dera traballo.
Un silencio ominoso caeu riba dos comensais. Entón
eu votei unha alegre gargallada, mentres petaba amigablemente nos lombos dos
profetas situados á miña destra e sinistra.
— Supoño que vos queda claro que a miña
explicación é só unha brincadeira! Unha broma como o voso comentario
solicitando a José Luis un traballo!
A partir daquel intre a enchedela de marisco
deixou de ter graza para os Elías. A conversa esmoreceu, e non houbo café, copa
nin puro final. Cando quedamos sós na mesa, o meu xefe intentou iniciar un
rosario de reproches afeando a miña conduta.
— Mellor deixemos as cousas como están. Non teño
gana de iniciar aquí unha competición de «e ti máis». Déixame dicirche soamente
que pagaches ao inimigo; que os Elías estaban pagados pola competencia e que
non puideron arrimar a orde de compra a eles porque o seu produto non cumpría
as especificacións. Agora xa sabes algo que non sabías, e se me houberas feito
caso aforrarías cartos e preocupacións.
Pois si, don Paio. Aínda é hoxe o día que José Luis e máis eu seguimos en contacto, aínda que non tanto como quixéramos.
Nin me
deas santiaguiños,
nin che quero unha centola.
Dáme unha boa tortilla,
coa pataca e a cebola.
Ningún comentario:
Publicar un comentario