Mire que lle digo don Manoel! Seica nuns poucos días vai ter vostede a
oportunidade de compartir mesa e mantel co seu condiscípulo don Xosé María
Tojeira. Condiscípulo dos xesuítas e xesuíta el mesmo, alá nas, tan afastadas
no xeográfico como achegadas no afecto, terras do Salvador onde foi ata vai ben
pouco Reitor da UCA, a Universidade Centroamericana "José Simeón
Cañas". Pois se tal cousa é certa e non lle serve de molestia fágame o
favor de darlle unha moi forte aperta deste humilde filósofo tabernario que
sempre procurou o mesmo que el: rematar coa pobreza e a inxustiza, froito inescusable
da explotación do home polo home. Por camiños diferentes, ben é certo, aínda
que non moi afastados.
Ignacio Ellacuría, Segundo Montes, Rutilio Grande, ... tantos e tantos xesuítas
admirables! Os que levaron á outra banda do mar a teoloxía da liberación e os que
a encarnaron en España, como por exemplo os dous José Marías. Don José María Llanos
e don José María Díez-Alegría! E non quero faltarlle ao desafío ao Ramón, o seu
conspicuo amigo e compañeiro de curso deixando de citar a anécdota de que a nosa
Dolores Ibárruri fixera a don Xosé María receptor dás súas derradeiras
confidencias no Colegio da Compañía en Alcalá de Henares, onde o xesuíta pasou
os seus derradeiros anos. Certo é que os que poderían dar fe da veracidade e o contido
de tal encontro xa non están entre nos, pero a anécdota non deixa de ser acaída
ao día da súa xuntanza.
Teño tamén un relato de don José María Díez-Alegría que quixera que lle
lera ao noso xesuíta salvadoreño e vigués. A cousa chegou a min como ben certa,
e aínda que tal non sabería acreditar a teño por tan ben acaída á personalidade
e biografía do teólogo asturiano que a vou a reproducir, tomándome as oportunas
licenzas literarias, e unha licenza xeográfica consistente en cambiar a
localización dos sucesos da orixinal andaluza a unha máis achegada a nos.
A cousa vai dun cura moi novo, recén ordenado, que chegou a unha parroquia da Galiza rural máis profunda. O eclesiástico procedía da cidade e mantiña unha ignorancia supina arredor dos usos e costumes da aldea. Por iso cando o señor bispo informouno informoulle que Marica a do Muíño, viúva de vivo e con tres fillos pequenos, vivía en pecado arrimada a un vello patrucio que case que lle triplicaba a idade, e que a súa primeira misión era arranxar tal situación, á primeira oportunidade que pillouna na igrexa foi canda ela e díxolle:
— Ti es Marica a do Muiño?
— Son!
— E tes tres fillos, e un home que anda no bacallau en Terra Nova e do que non tes novas?
— Teño!
— E estás vivindo co señor Alfredo na súa casa?
— Estou!
— Pois tes que deixar esa casa! Non podes seguir co vello baixo pecado de escándalo!
— Pecado de escándalo? Iso que é? Nos non facemos mal a ninguén, e ninguén ten por que arar no barbeito falando de nos. Eu vexo por el, e el ve por min, que xa deixou ante notario para quen vai quedar “mortis causa” a casiña onde vivimos.
O crego entende entón a urxencia do encargo do señor bispo por arranxar a situación. Marica a do Muiño é muller, pero ven de descubrir que as mulleres son menos parvas do que lle tiñan contado, teme fracasar na súa primeira misión e dicide por en xogo o que considera o argumento supremo: o medo ao inferno!
— Pero, muller, é que non te decatas que iso vai contra a lei de Deus, e podes condenarte eternamente?
— Condenarme? Non creo tal, Padre! Verá: eu cando veño a igrexa axeónllome naquel reclinatorio de alí; xunto ás mans, pecho os ollos e dígolle a deus polo baixiño: Señor, ti perdóasme a min o vivir con este vello e eu perdóoche a ti por terme na pobreza, co home perdido na mar e os fillos a pedir pan.
E disque don Xosé María Díaz-Alegría remataba o conto sentenciando:
— Man por man! Non creo que o Señor tivera nada que opoñer a tal razoamento!
E mire que lle digo don Manoel! Teño para min que o xesuíta era, polo menos
nese sentido, tamén dos meus!
Eu ben
vin estar o moucho
enriba
daquel penedo.
Non che
teño medo, moucho!
moucho, non che teño medo!
